UN DÍA ... UNHA VERBA

     

     COGOMELO: Fungo que ten un pé ou talo rematado nunha especie de sombreiro, do cal existen varias especies que poden ser comestibles ou non

           castelán: seta                       inglés: mushroom

           catalán: bolet                       francés: champignon

           euskera: onddo                    alemán: Pilz 

UN DÍA ... UNHA VERBA

         GAIOLA:Caixa feita de arames, barras ou paos, para ter dentro animais, especialmente animais salvaxes e paxaros

           castelán: jaula                        inglés: cage

           catalán: gàbia                         francés: cage

           euskera: kaiola                       alemán: käfig  

UN DÍA ... UNHA VERBA

    

     NOITE: Período de tempo que vai desde a posta ata a saída do sol. A noite está clara porque hai lúa. Pasou toda a noite de festa, sen durmir nada. ANT. día. s Á noite, de noite, pola noite.loc. adv.Durante a noite. / Boa(s) noite(s). Fórmula que se emprega para saudar e despedirse pola noite ou cando se vai deitar un. / Facer noite nun sitio. Parar nun sitio para durmir. / Noite cerrada, fecha,fechada, pecha, pechada. Noite de todo, momento ou hora en que se extinguiu totalmente a luz do día. Cando veu de volta xa era noite pecha. / Noite e día. loc. adv. Sempre, seguido.

           castelán: noche                                 inglés: night

           catalán: nit                                        francés: nuit

           euskera: gaua                                  alemán: Nacht 

UN DÍA ... UNHA VERBA

  

          NOCELLO: 1. Parte saínte dos ósos que forman a articulación da perna co pé. Levou un golpe no nocello xogando ó fútbol. SIN. tornecelo. 2. Parte saínte da articulación do pulso ou dos dedos. Petou á porta cos nocellos. SIN. cotelo, cotobelo. Esta pulseira máncame no nocello.

           castelán: tobillo                                   inglés: ankle

           catalán: turmell                                   francés: cheville

           euskera: orkatila                                 alemán: knöchel  

UN DÍA ... UNHA VERBA

          BOLBORETA: Insecto pertencente á orde dos lepidópteros, que ten dous pares de ás de variadas e vistosas cores cando é adulto

           castelán: mariposa                           inglés: butterfly           

           catalán: papallona                            francés: papillon

           euskera: tximeleta                           alemán: Schmetterling 

UN DÍA ... UNHA VERBA

          POMBA: ave doméstica de tamaño medio, dedos libre e mandíbula superior abovedada

               castelán: paloma                             inglés: pigeon

               catalán: colom                                 francés: pigeon

               euskera: usoa                                   alemán: Taube   

UN DÍA ... UNHA VERBA

            VERMELLO: Da cor do sangue; encarnado, rubio.   

                 castelán: rojo                          inglés: red

                 catalán: vermell                     francés: rouge

                 euskera: gorria                       alemán: rot

UN DÍA ... UNHA VERBA

     ANDORIÑA: Paxaro de cor negra tirando a azul pola parte de riba, branca por baixo e vermella na testa e na gorxa, coas ás acabadas en punta e a cola longa e gallada, que emigra a países de clima máis suave no inverno, pasando aquí a primavera e o verán.

          castelán: golondrina                 inglés: swallow

          catalán: orienta                          francés: hirondelle

          euskera: irentsi                          alemán: Schwalbe 

UN DÍA ... UNHA VERBA

          TÉPEDO: Nin frío nin quente: temperado, morno

          castelán: templado                         inglés: temperate

          catalán: temperat                            francés: tempéré

          euskera: epel                                    alemán: gemäßigt   

UN DÍA ... UNHA VERBA

    

           NIÑO: Especie de leito ou acubillo que fan as aves para desposita-los sus ovos.

               castelán: nido                                inglés: nest                 

               catalán: niu                                    francés: nid

               euskera: habia                               alemán: Nest  

UN DÍA ... UNHA VERBA

         PADIOLA: Especie de angarellas, formada por un taboleiro ou tea rectangular e mais dous varais; serve para transportar obxectos ou persoas

          castelán: camilla               inglés: stretcher

          catalán: llitera                   francés: brancard

          euskera: ohatila               alemán: Tragbahre 

UN DÍA ... UNHA VERBA

          ESTOXO: Caixa ou funda para gardar un determinado obxecto

 

             castelán: estuche                         inglés: pencil case

             catalán: estoig                             francés: étui

             euskera: kasu                              alemán: Futteral 

UN DÍA ... UNHA VERBA

     ESQUÍO: Mamífero roedor, campestre, de longo rabo e moi peludo

 castelán: ardilla     inglés: squirrel

 catalán: esquiro      francés: écureuil

 euskera: urtxintxa    alemán: Eichhörnchen 

UN DÍA ... UNHA VERBA

     

     ALFINETE: Craviño fino metálico aguzado por un lado e con cabeza polo otro.

          castelán: alfiler                     inglés: pin

          catalán: agulla                       francés: épingle

          euskera: pin                          alemán: Stecknadel

UN DÍA ... UNHA VERBA

     FUNIL: instrumento oco, con figura de cono que serve para pasa-lo líquido dun recipiente a otro de boca máis estreita

           castelán: embudo                         inglés: funnel

           catalán: embut                             francés: entonnoir

           euskera: inbutu                            alemán: Trichter

UN DÍA ... UNHA VERBA

          

          GARFO: utensilio con tres ou catro dentes nun extremo, para levar alimentos sólidos á boca

        castelán: tenedor                  inglés: fork

        catalán: forquilla                  francés: fourchette

        euskera: sardexka                 alemán: Gabel

UN DÍA ... UNHA VERBA

     

          LUVAS: prenda que serve para colocar, axustada na man e nos dedos, ben para adorno ou para protexerse do frío ou calquera outra cousa

          castelán: guantes                      inglés: gloves  

          catalán: guants                         francés: gants

         euskera: eskularruak              alemán: Handschuhe

UN DÍA ... UNHA VERBA

      FAZULA: parte carnosa de cada un dos lados da cara

                castelán:  mejilla                         inglés:  cheek

                catalán:  galta                             francés:  joue

                euskera:  masail                         alemán:  wange         

NON DEIXES QUE MORRAN

Hai unha serie de palabras do noso idioma que se están a perder, xa que se están usando no seu lugar castelanismos ou vulgarismos. Algunhas delas son:

correcto (incorrecto)                       correcto (incorrecto)                                  correcto (incorrecto)

oliva (aceituna)                                  papula (amapoula)                                        voitre (buitre)

áncora (ancla)                                   acrivro (acebo)                                             facho (antorcha)

beirarrúa (aceira)                               rabuñar (arañar)                                           adiviño (adivino)

beiravía (arcén)                                 cabida (aforo)                                               arxila (arcilla)

agasallo (regalo)                                arquipélago (archipielago)                             trebón (aguaceiro)

esquío (ardilla)                                  maniotas (aguxetas)                                       engurra (arruga)

xaxún (aiuno)                                    noxo (asco)                                                   arame (alambre)

noxento (asqueroso)                         árbore (árbol)                                                sinatura (firma)

billa (grifo)                                        estela (astilla)                                                 vasoira (escoba)

abelá (avellana)                                 tixola (sartén)                                                 xofre (azufre)

garfo (tenedor)                                  coitelo (cuchillo)                                            culler (cuchara)

bágoa (lágrima)                                 varanda (barandilla)                                       alfinete (alfiler)

bolsa (beca)                                      xarope (almíbar)                                            landra (bellota)

alugar (alquilar)                                 vermello (roxo)                                              altofalante (altavoz)

ollomol (besugo)                               bucina (bocina)                                              cabicha (colilla)

xeonllo (rodilla)                                 nocello (tobillo)                                              peto (bolsillo)

tona (nata)                                        compás (brúxula)                                           calafrío (escalofrío)

burbulla (burbuxa)                            caixa do correo (buzón)                                  lambón (glotón)

cabaza (calabaza)                             andoriña (golondrina)                                      lura (calamar)

lambetada (golosina)                         padiola (camilla)                                             verme (gusano)

badalada (campanada)                      fibela (hebilla)                                                gargallada (carcaxada)

fervenza (cascada)                            cela (celda)                                                    crocodilo (cocodrilo)

filloa (crepe)                                     cru (crudo)                                                    cascuda (cucaracha)

aniversario (cumpleanos)                   berce (cuna)                                                 doce (dulce)

trasgo/trasno (duende)                       funil (embudo)                                               enquisa (encuesta)